Prawa pacjenta w chorobie onkologicznej — co Ci przysługuje i jak z tego korzystać

Twoje prawa w skrócie

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta daje Ci konkretne, egzekwowalne uprawnienia — nie tylko dobre intencje personelu medycznego. W chorobie onkologicznej, gdy decyzji i formalności jest dużo, warto znać te, które przydają się najczęściej.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta (gov.pl/rpp)

Prawo do informacji

Masz prawo do przystępnej, zrozumiałej informacji od lekarza o: rozpoznaniu, proponowanych i możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu.

To prawo działa też w drugą stronę — możesz zrezygnować z części lub całości informacji, jeśli wolisz ich nie znać. Możesz również z góry wskazać osobę lub osoby, którym lekarz będzie mógł udzielać informacji o Twoim zdrowiu — np. współmałżonka, dziecko czy rodzica.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta — prawo do informacji

Prawo do dokumentacji medycznej — jak dostać kopię

Masz prawo do wglądu i uzyskania swojej dokumentacji medycznej na pięć sposobów: wgląd na miejscu (w tym do baz danych), wyciąg/odpis/kopia/wydruk, oryginał (za pokwitowaniem odbioru i obowiązkiem zwrotu, gdy zwłoka groziłaby Twojemu zdrowiu), drogą elektroniczną albo na informatycznym nośniku danych.

Pierwsza kopia dokumentacji jest zawsze bezpłatna. Nie musisz uzasadniać wniosku ani powoływać się na podstawę prawną — wystarczy zgłosić się do placówki, która Cię leczyła. Kolejne udostępnienie tych samych dokumentów może już podlegać opłacie według stawek maksymalnych określonych w przepisach.

Do dokumentacji może mieć dostęp też osoba przez Ciebie upoważniona — więcej o tym w sekcji „Jak upoważnić bliską osobę" niżej.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta — prawo do dokumentacji medycznej

Gdy nie zgadzasz się z opinią lekarza — sprzeciw i szukanie drugiej opinii

W praktyce zawsze możesz poprosić o dodatkową konsultację u innego specjalisty — to nie wymaga żadnej procedury, tylko decyzji Twojej i dostępności NFZ lub środków prywatnych. Ale polskie prawo zna też formalny, nazwany mechanizm: prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza, jeśli mają one wpływ na Twoje prawa lub obowiązki (np. orzeczenie o przeciwwskazaniach do zabiegu, ustalenie okoliczności zdarzenia).

• Sprzeciw składasz do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta,
• termin na złożenie to 30 dni od wydania opinii lub orzeczenia, z którym się nie zgadzasz,
• mechanizm dotyczy sytuacji, w których nie ma osobnej, odrębnie uregulowanej procedury odwoławczej.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta — sprzeciw wobec opinii lub orzeczenia lekarza

Prawo do tajemnicy

Wszystkie informacje związane z Tobą, w tym o stanie zdrowia, są objęte tajemnicą. Obowiązuje ona personel medyczny — także po Twojej śmierci.

Wyjątki: przekazanie informacji innym osobom leczącym Cię (dla ciągłości opieki), sytuacja, w której zachowanie tajemnicy zagrażałoby Twojemu życiu lub zdrowiu albo życiu i zdrowiu innych osób, obowiązek wynikający z odrębnych przepisów, oraz postępowania przed komisją ds. zdarzeń medycznych. Ty sam możesz też wyrazić zgodę na ujawnienie informacji wskazanym przez siebie osobom.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta — prawo do tajemnicy informacji

Prawo do godności, intymności i obecności bliskiej osoby

Świadczenia zdrowotne muszą być udzielane z poszanowaniem Twojej intymności i godności. Masz prawo do tego, by przy udzielaniu Ci świadczeń towarzyszyła bliska osoba (a rodzice mają prawo być obecni przy świadczeniach udzielanych dziecku). Personel może odmówić tylko w razie prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na Twoje bezpieczeństwo zdrowotne — i musi to odnotować w dokumentacji medycznej.

W stanie terminalnym masz prawo do świadczeń zdrowotnych zapewniających łagodzenie bólu i innych cierpień — czyli prawo do umierania w spokoju i godności.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta — prawo do poszanowania intymności i godności

Jak upoważnić bliską osobę do informacji i dokumentacji

To jedna z najczęstszych praktycznych potrzeb w chorobie onkologicznej — chcesz, żeby lekarz mógł swobodnie rozmawiać o Twoim leczeniu z partnerem, dzieckiem czy rodzicem, także wtedy, gdy Ty sam nie będziesz w stanie o to poprosić (np. po zabiegu, w trakcie sedacji).

• Wskazanie osoby (lub kilku osób) do informowania o Twoim zdrowiu oraz osoby upoważnionej do dokumentacji medycznej możesz zrobić przy przyjęciu do placówki — na formularzu, który dostaniesz w rejestracji lub na oddziale,
• możesz to zrobić także w dowolnym późniejszym momencie leczenia, a upoważnienie w każdej chwili zmienić lub odwołać,
• warto zabrać taki wzór upoważnienia (albo dane osoby, którą chcesz upoważnić) już na pierwszą wizytę czy przy przyjęciu do szpitala — patrz nasza checklista dokumentów do zabrania do szpitala.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta · prawo do informacji

Rzecznik Praw Pacjenta — kiedy się zgłosić i jak

Jeśli uważasz, że Twoje prawa jako pacjenta zostały naruszone, możesz zgłosić się do Biura Rzecznika Praw Pacjenta:

• telefonicznie, całodobowo: 800 190 590 (Telefoniczna Informacja Pacjenta),
• listownie: Biuro Rzecznika Praw Pacjenta, ul. Płocka 11/13, 01-231 Warszawa,
• mailowo: kancelaria@rpp.gov.pl,
• przez ePUAP: /RzPP/skrytka,
• faksem: (22) 506-50-64,
• osobiście albo ustnie do protokołu w biurze.

Złożenie skargi jest bezpłatne. Musi zawierać Twoje imię, nazwisko i adres do korespondencji — zgłoszenia anonimowe lub bez adresu zwrotnego nie są rozpatrywane. Skargę rozpatrują „bez zbędnej zwłoki", nie później niż w ciągu miesiąca.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta — skargi i petycje

Źródła i stan prawny

Ten przewodnik opiera się na treściach oficjalnej strony Biura Rzecznika Praw Pacjenta (gov.pl/web/rpp), przygotowanych na podstawie ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przepisy i numery kontaktowe mogą się zmieniać — w razie wątpliwości sprawdź aktualną treść na gov.pl/web/rpp lub zadzwoń pod 800 190 590.

Stan prawny: sierpień 2026.

Zobacz też: Karta DiLO krok po kroku i Finanse w trakcie leczenia.